Vier generaties familie Kleiweg

een stukje geschiedenis van Hillegersberg,
1750-1950

 

Sieb de Jong

Als aanleiding voor zijn presentatie van vandaag gaat Sieb de Jong terug naar de tijd dat hij zich bezighield met het probleem van paalrot in delen van Hillegersberg. Het bracht hem ertoe om zich te verdiepen in de grondwaterstand in de donk, de zandheuvel waarop de Hillegondakerk staat. In dat kader regelde ons inmiddels overleden lid Jan Sonneveld een afspraak voor een bezoek aan de begraafplaats rond de kerk, in het bijzonder van de ruïne. Martine Verduyn, de beheerder van de begraafplaats meldde toen, dat men eigenlijk weinig wist van de families die in de keldergraven binnen de ruïne begraven zijn. Spreker heeft die vraag opgepakt en zich vooralsnog geconcentreerd op twee families, de familie Kleyweg (later Kleiweg) en de familie Baartz (die gerelateerd is aan de Heineken brouwerij).

Vanaf ca 1750 wordt er in het verveende gebied turf gewonnen. Hillegersberg (een ambacht, dat destijds aanzienlijk groter was dan wat nu tot Hillegersberg wordt gerekend; zie dia 5 van de presentatie) is vooral agrarisch actief. In Hillegersberg woont Jan Kleyweg, een scheepstimmermeester onder de regels van het scheepstimmergilde van Rotterdam, wiens scheepswerf net buiten Rotterdam aan het Zwaanshals ligt.
Diens zoon, Pieter Kleyweg, is een “veenman”; hij is, blijkt uit gegevens van het begin 19e eeuw opgerichte kadaster, eigenaar van 127 ha, waarvan ca 45 % water. Pieter is gehuwd met Johanna Hogerbrugge (eveneens uit een familie van veenmensen). Pieter zal zelf geen turf hebben gewonnen, maar had daar veenarbeiders voor in dienst. Pieter was daarnaast ook eigenaar van 2  papiermolens (één op de Strekkade en één in Delfshaven).
Pieter en Johanna krijgen een zoon, Johannes Kleiweg, die als papierfabrikant in de boeken staat. Daarnaast speelt deze een rol in de besluitvorming over de drooglegging van het ontveende gebied door het Hoogheemraadschap van Schieland; het stemrecht is gekoppeld aan het aantal hectares (excl. water) dat een ingelande heeft. Bij de drooglegging speelt een hooglopende discussie over de toe te passen techniek: droogleggen met stoomgemalen of met windmolens?
Johannes zit in het polderbestuur van de Bergpolder en is later hoogheemraad van Schieland. Ook is hij lid van de gemeenteraad van Hillegersberg. Hij is getrouwd met Neeltje Bravenboer.
Johannes en Neeltje krijgen geen zonen, alleen drie dochters, zodat de naam Kleiweg dreigt verloren te gaan. Eén van de dochters, Adriana trouwt met Hendrik de Zwaan, hun zoons krijgen met koninklijke goedkeuring van 1877 de achternaam Kleiweg de Zwaan.

Voor details over de geschiedenis van deze Hillegersbergse familie is de presentatie van Sieb bijgevoegd. Deze is te bekijken en/of te downloaden door hier te klikken